HỘI Z181: KỈ NIỆM 30 NĂM THÀNH LẬP NHÀ MÁY Z181
30 NĂM - BẤY NGHĨA TÌNH MÊNH MÔNG
Năm 1970, mùa
hè, sau hơn 3 năm học sơ tán[1] và hơn một
năm học tại Hà Nội, tôi tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Hà Nội, Khoa Vật lí, chuyên
đề Vật lí Chất rắn, Bán dẫn với đề tài “Nghiên
cứu hiện tượng cộng hưởng thuận từ điện tử...” (một đề tài nghiên cứu có cả lí
thuyết và thực nghiệm trên máy mới nhất của Liên Xô lúc bấy giờ) dưới sự hướng
dẫn của Thầy [Phạm Doãn Hân] và Thầy Đàm Trung Đồn. Đang nghỉ hè ở quê[2] thì các
bạn cùng lớp lên nhà chơi và thông báo tin nóng hổi “xuống ngay Hà Nội, nhận
quyết định vào Bộ đội”...
Sau khi dự Lớp huấn luyện Quân (sự) Chính (trị), ngày
02-11-1970, nhập ngũ tại Đại học Kĩ thuật Quân sự[3], chúng
tôi được phân công về các đơn vị. Ngày 08-12-1970, tôi cùng 7 Anh Em khác về Viện
Kĩ thuật Quân sự, 1 người về Máy tính, 3 người về Hóa, 1 người về Sinh, 3 người[4] về Phòng
Nghiên cứu Điện tử B7 do Đại tá [Ngô Đức Thọ][5] đứng đầu.
Anh [Lê Hoài Tuyên] về Tổ Điện tử, Anh [Nguyễn Quốc Thắng] và tôi về Tổ Vật liệu. Sau này còn Anh Lê Quốc Hùng (từ BTL Công an Vũ trang), Anh Đỗ Đức Chất (từ Cục Quản lí Xe)... và nhiều Anh Em từ đơn vị (Lê Thái Lai...) chuyển về.
Tổ Vật liệu do các Anh Đào Kim Đức và Nguyễn Cẩn Ruyện phụ
trách, gồm các Anh Lê Đỗ Thái, Trần Đàm, Lê Đình Minh, Bùi Minh Tuấn, Chị Trần
Thị Viễn. Tôi được Tổ phân công tìm hiểu về Đầu Nhậy cảm[6]. Mới ra
trường, còn trẻ, chưa biết gì nhiều…
Ấn tượng đầu tiên: Nhiệm vụ mênh mông.
Nhưng được các Anh Chị lớn tuổi chỉ bảo, tôi nhanh chóng bắt tay
vào công việc, tìm hiểu những kĩ thuật mới đang có trên chiến trường Việt Nam.
Lúc này, một phương tiện chiến tranh mới nhất đang được thử nghiệm - đó là Bom
điều khiển tự dẫn bằng tia Laser. Tài liệu rất ít, các tài liệu tham khảo bằng
tiếng nước ngoài gần như không có, chỉ có vài trang ngắn gọn (do cơ quan tình
báo cung cấp). Lãnh đạo Viện chỉ đạo, để hạn chế ảnh hưởng phá hoại của Bom
Laser, dựa vào nguyên lí hoạt động của Bom, có thể dùng các biện pháp làm suy
giảm tia dẫn đường hoặc dùng tia dẫn đường khác “kéo” Bom ra khỏi mục tiêu. Cả
Tổ Vật liệu “loay hoay” tìm cách giải quyết, cuối cùng đề xuất phương án, được
Lãnh đạo Phòng và Lãnh đạo Viện phê duyệt. Đúng 1 năm sau ngày về Viện,
08-12-1971, Tổ Laser gồm 3 người (Anh Lê Đỗ Thái là tổ trưởng, Anh Nguyễn Văn
Thơi và tôi) lên đường vào 559, thử nghiệm giải pháp kĩ - chiến thuật hạn chế ảnh
hưởng phá hoại của Bom Laser, tại Binh trạm 32 (Xê Băng Hiêng).
Khu vực Binh trạm 14 (Ta Lê) gặp nhiều khó khăn vì Bom Từ trường
và có thể Bom Laser, chúng tôi được tăng cường đến đó. Anh Tuyên thuộc Tổ Từ
trường (vào 559 trước tôi) gặp nhau tay bắt mặt mừng, cùng nhau “dạo” dọc sông
Ta Lê tìm đầu điều khiển Bom Từ trường. Khi đỉnh Cao Sơn phát hiện có Bom Từ
trường, Anh Tuyên lên đó xử lí.
Ngày 23-3-1971, khi đang theo dõi máy bay địch đánh phá khu vực
ngầm Ta Lê, chúng tôi bị Bom phát quang nổ ngay cửa hang, mấy Anh Em hi sinh
ngay, 1 anh cán bộ công binh bị thương nặng gẫy đùi, tôi bị sức ép. Ngày
26-3-1971, Anh Tuyên hi sinh anh dũng cùng Anh Nhiên (cán bộ công binh của 559)
khi đang làm nhiệm vụ.
Mất mát đầu tiên: Thương tiếc mênh mông.
Kết thúc đợt công tác 6 tháng, chúng tôi về Hà Nội, tổng
kết, viết tài liệu đi huấn luyện… Đầu hè năm 1972, một đêm, Đoàn do Phó Viện
trưởng [Nguyễn Đình Năm], dẫn đầu có lệnh đột xuất đi Hữu Lũng, Lạng Sơn. Đến
nơi, được tiếp nhận một “sản phẩm đặc biệt” từ trên trời rơi xuống, đó là Đầu
điều khiển Bom Laser còn nguyên vẹn (bị ngứt ra khỏi thân bom khi đang rơi).
Tôi được tham gia Tổ nghiên cứu do Anh [Ngô Đình Liêu] chỉ đạo, đóng trụ sở trong
Thành (gần cơ quan Bộ Tổng Tham mưu). Mổ xẻ, suy nghĩ, trao đổi, tổng kết, viết
tài liệu… thì có lệnh, chuẩn bị chuyển giao “sản phẩm đặc biệt” để Lãnh đạo cấp
cao tặng Đoàn đại biểu cấp cao Liên Xô. Sau này, được biết, các kết quả nghiên
cứu của ta, trùng với các kết quả nghiên cứu của Liên Xô (chuyển cho ta).
Kỉ niệm khó quên: Kết quả mênh mông.
Theo hướng dẫn của Anh Trần Văn Châu, tôi được phân công viết
bài báo đầu tiên của mình “Đầu nhậy cảm
trong kĩ thuật quân sự” trong Tập san Kĩ thuật Quân sự. Năm 1973, ngày
15-6, tuyên thệ trước cờ và ảnh Lãnh tụ, tôi được đứng trong hàng ngũ của Đảng
quang vinh. Những năm tiếp theo, được giao nhiệm vụ nghiên cứu quang dẫn, làm
quang trở, ẩm trở… Tôi vẫn nhớ Anh Cao Lan, các Anh các Chị Tổ Quang dẫn những
ngày gắn bó: Võ Hòa Bình, Lê Thành Công, Nguyễn Thị Dung, Lê Đình Đạo, Phạm Văn
Hoài, Lê Thái Lai, Phan Thu Lương, Dương Thanh Mai, Nguyễn Phương Nga, Nguyễn
Thị Ngữ, Đỗ Thế Nhuận, Bùi Hồng Thắng, Nguyễn Nguyệt Tĩnh, Trần Đại Tuất… Lần đầu
tiên được vào Lăng Bác, tham quan hầm kĩ thuật của Lăng.
Cảm xúc khó quên: Tổ quốc mênh mông.
Năm 1979, thành
lập Nhà máy Z181, tôi được giao nhiều nhiệm vụ tại Phân xưởng Điốt A7, Đoàn thực
tập nghiên cứu - sản xuất Bán dẫn - Vi điện tử tại Tiệp Khắc, Phân xưởng
Tranzito A5, Phòng Kinh tế - Kế hoạch - Điều độ B4… Tôi vô cùng biết ơn tập thể
Anh Chị Em cán bộ, công nhân tập trung suy nghĩ, kịp thời đề xuất và tích cực
thực hiện các giải pháp kĩ thuật, kinh tế và quản lí hành chính để hoàn thành
nhiệm vụ được giao. Đó là các Anh, các Chị:
Trần Hồng Hoa, [Phạm Hạnh Lợi], Thẩm Ngọc Tú, Trần Viết… Phân xưởng Điốt A7 chủ động đề xuất phương án cải tạo mặt bằng để hợp lí hoá dây chuyền sản xuất.
Nguyễn
Huy Bình, Trần Bình, Bùi Thức Châu, [Hà Ngọc Châu], [Vũ Khắc Cường], Nguyễn Văn
Đạch, Dư Khắc Hà, Phạm Tuấn Hà, Đinh Trọng Hoàn, Nguyễn Quang Huân, Phạm Giang
Linh, Nguyễn Đức Long, [Phạm Hạnh Lợi], Nguyễn Tuyết Mai, Nguyễn Đôn Nguyên,
Trần Mạnh Phúc, Nguyễn Minh Quân, Nguyễn Quang Toàn… Đoàn thực tập tại TESLA Piešt’any
(Tiệp Khắc) luôn duy trì họp Đoàn vào tối Chủ nhật hàng tuần (để trao đổi kinh nghiệm và quản lí quân số), hàng tháng báo cáo kịp thời với Nhà máy qua Thương vụ tại Praha.
Trịnh
Văn Bột, Lê Thuý Hà, Nguyễn Thị Hôm, Nguyễn Lan Hương, Phạm Thanh Hương, Phạm
Thu Hương, Trần Đình Lí, Lương Minh Nguyệt, Trần Đức Sông, Nguyễn Hồng Toàn, Đỗ
Quang Xuyền... Phân xưởng Tranzito A5 chủ động đề xuất phương án tính Lương sản phẩm trong dây chuyền sản xuất Tranzito xuất khẩu.
Trần
Hữu Bình, [Võ Quốc Công], Trịnh Đức Cường, Hoàng Văn Điền, Phạm Văn Hải, Phan Văn
Hùng, Ngô Thị Tân, Nguyễn Hồng Xuân… Phòng tham
mưu B4 bám sát kế hoạch, điều chỉnh tiến độ nghiên cứu và sản xuất, đề xuất
phương án kinh tế…
Tôi
vô cùng biết ơn Đảng uỷ và Lãnh đạo Nhà máy luôn giáo dục, giúp đỡ, động viên
tôi lúc khó khăn. Đó là các Bác Trịnh Đông A, [Nguyễn Đình Dung], Vũ Đình Khôi,
Đào Ngọc Liễn, Đặng Minh Ngạc, Thái Quang Sa, Nguyễn Quang Thuyến…
Trong
khoảng thời gian này, tôi gặp được một nửa yêu thương - vợ tôi, đảng viên Nguyễn
Thị Loan, người phụ nữ tuyệt vời - chúng tôi sống với nhau đã gần 30 năm mà vẫn
như thuở ban đầu.
Con
trai tôi - Vũ Tiến Nam - mới vào đội quân Z181...
Con gái tôi - Vũ Quỳnh Anh - học Ngoại thương - Ngân hàng... làm việc tại Ngân hàng Quân đội...
Đơn vị khó quên: Nghĩa tình mênh mông.
Năm 1985, tôi
được chuyển ra Văn phòng Tổng cục Điện tử và Kĩ thuật Tin học…
Năm 1989, tôi
được chuyển sang Viện Công nghệ Vi điện tử, Viện Nghiên cứu Công nghệ Quốc gia…
40 năm ra trường, với Viện Kĩ thuật Quân sự,
30 năm với Z181… Bấy nhiêu Nghĩa Tình mênh mông trong Gia đình
tôi.
Nhân kỉ niệm 30 năm thành lập Nhà máy, xin được bầy tỏ lòng biết
ơn nghìn người của Z đã dành cho Gia đình tôi mênh mông Nghĩa Tình, bằng mấy vần
thơ hò hẹn sau đây:
HẸN GẶP
LẠI
Vạn mốt ngày[7] đã trôi
qua
“Z ta” thành lập để mà hôm nay
Gặp nhau thân ái nơi đây
Tặng nhau từng chuỗi chuyện
hay, tiếng cười
Ba mươi năm đã qua rồi
Còn đây hay đã xa rời nhớ
thương
Cả ngày vui chuyện vấn vương
Hẹn năm sau nhé, lại lên nơi
này…
… Hội Z181
Tháng 2009-2013
[1] Huyện Đại Từ, Thái
Nguyên
[2] Cát Trù (Đất Lành, Trù Phú), Cẩm Khê (Suối Gấm), Phú Thọ (Giàu mạnh, Bền lâu)
[3] Thôn Tam Lộng, Thị xã Vĩnh Yên, nay là Học viện Kĩ thuật Quân sự
[4] Vũ Tiến Đức (Vật lí Chất rắn), [Nguyễn Quốc Thắng] (Vật lí Lí thuyết), [Lê Hoài Tuyên] (Vật lí Vô tuyến)
[5] Thủ trưởng [Ngô Đức Thọ] - Phó Viện trưởng kiêm Trưởng Phòng
[6] Датчик, Sensor, Capteur, 传感器
[7] 30 năm = 10.950 ngày
[2] Cát Trù (Đất Lành, Trù Phú), Cẩm Khê (Suối Gấm), Phú Thọ (Giàu mạnh, Bền lâu)
[3] Thôn Tam Lộng, Thị xã Vĩnh Yên, nay là Học viện Kĩ thuật Quân sự
[4] Vũ Tiến Đức (Vật lí Chất rắn), [Nguyễn Quốc Thắng] (Vật lí Lí thuyết), [Lê Hoài Tuyên] (Vật lí Vô tuyến)
[5] Thủ trưởng [Ngô Đức Thọ] - Phó Viện trưởng kiêm Trưởng Phòng
[6] Датчик, Sensor, Capteur, 传感器
[7] 30 năm = 10.950 ngày
